Jak działa hamulec najazdowy: zasada działania w praktyce
Hamulec najazdowy działa dzięki bezwładności przyczepy: gdy samochód hamuje, rozpędzona przyczepa napiera na hak, a ruchomy drążek w dyszlu wsuwa się i przez dźwignię oraz cięgła uruchamia hamulce w kołach przyczepy. Im mocniej hamuje auto, tym silniej hamuje przyczepa. Przyczepa o DMC powyżej 750 kg musi mieć hamulec, a w przyczepach do 3,5 t stosuje się właśnie hamulec najazdowy.
Bezpieczne zatrzymanie lub zwolnienie to jeden z najważniejszych elementów prowadzenia zespołu pojazdów składającego się między innymi z przyczepy samochodowej. W wielu konstrukcjach odpowiedzialny jest za to tak zwany hamulec najazdowy. Jak działa ten mechanizm? Dziś postaramy się dokładnie to wyjaśnić. Dowiedz się, co to jest hamulec najazdowy. Poznaj rodzaje układów wykorzystywanych we współczesnych przyczepach. Sprawdź, jak działa hamulec najazdowy mechaniczny, a jak hydrauliczny. Zapraszamy do lektury poradnika.
Co to jest hamulec najazdowy?
Hamulec najazdowy to popularny mechanizm wykorzystywany przede wszystkim w przyczepach samochodowych, który wspiera siłę hamowania pojazdu ciągnącego, aby umożliwić skuteczniejsze zatrzymanie lub spowolnienie zespołu pojazdów. Ten prosty układ sprawdza się w niemal każdych warunkach atmosferycznych i dostosowuje siłę hamowania do obciążenia. Zasada działania hamulca najazdowego opiera się na prostych prawach fizyki, o czym przeczytasz w dalszej części tekstu. Hamulec najazdowy znajdziesz w przyczepach o DMC powyżej 750 kg, na przykład w kategorii przyczepki z hamulcem.
Jak działa hamulec najazdowy w praktyce?
W praktyce ten układ sprawia, że przyczepa hamuje razem z samochodem, zamiast pchać go do przodu siłą bezwładności. Przeciętny kierowca nie musi zastanawiać się nad tym, jak działa hamulec najazdowy w praktyce. Z drugiej strony odrobina wiedzy technicznej może być przydatna w skutecznym panowaniu nad zespołem pojazdów, zwłaszcza kiedy warunki atmosferyczne lub rodzaj nawierzchni nie do końca temu sprzyjają.
Gdy przyczepa jest pozbawiona hamulca, za spowolnienie zespołu odpowiedzialne są wyłącznie hamulce pojazdu ciągnącego. W takim przypadku należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ po wciśnięciu pedału hamulca przyczepa wciąż będzie parła do przodu ze względu na siłę bezwładności. Hamulec najazdowy rozwiązuje ten problem, ponieważ koła przyczepy również rozpoczynają hamowanie i jest to zsynchronizowane z hamowaniem pojazdu ciągnącego.
Hamulec najazdowy: jak działa dzięki bezwładności przyczepy?
Hamulec najazdowy uruchamia bezwładność samej przyczepy, która przy hamowaniu napiera na hak, więc mechaniczny układ nie potrzebuje zasilania z samochodu. Zasada działania hamulca najazdowego pozwala więc wykorzystać siłę bezwładności w pozytywny sposób. Sprawdź, jak działa hamulec najazdowy krok po kroku.
Hamulec najazdowy: zasada działania krok po kroku
- Gdy kierowca naciska pedał hamulca, przyczepa zwalnia z pewnym opóźnieniem, więc za sprawą jej bezwładności powstaje siła napierająca na hak. To ona uruchamia hamulec najazdowy.
- Mechanizm hamulca znajduje się w urządzeniu najazdowym zamontowanym na dyszlu. Na końcu jego przesuwnego drążka osadzony jest zaczep kulowy. Gdy przyczepa najeżdża na auto, drążek wsuwa się w obudowę, a amortyzator tłumi ten ruch, dzięki czemu hamowanie jest płynne i bez szarpnięć.
- Wsuwający się drążek naciska na dźwignię, która przekazuje siłę dalej: w układzie mechanicznym na cięgna i linki biegnące do kół, a w układzie hydraulicznym na pompę hamulcową.
- Następnie w kołach przyczepy szczęki hamulcowe dociskane są do bębnów (w rzadszych układach z hamulcami tarczowymi klocki dociskane są do tarcz).
- W ten sposób przyczepa hamuje z siłą proporcjonalną do siły hamowania pojazdu ciągnącego. Prosty mechanizm okazuje się bardzo skuteczny.
Jak działa hamulec najazdowy w przyczepie samochodowej zależnie od jego konstrukcji?
Hamulec najazdowy działa podobnie w obu odmianach, mechanicznej i hydraulicznej, a różnią się one sposobem przekazania siły do kół: cięgnami albo płynem hamulcowym. W przyczepach samochodowych w Europie zdecydowanie najczęściej stosuje się układ mechaniczny z hamulcami bębnowymi, a hydrauliczny spotyka się rzadziej. Chociaż powyższy schemat dobrze obrazuje w sposób ogólny, jak pracuje hamulec najazdowy, zasada działania nieco różni się w zależności od zastosowanego rozwiązania.
W przypadku hamulca mechanicznego ruch dyszla powoduje napięcie cięgien i linek, które z kolei rozpierają szczęki hamulcowe w bębnach kół. Mechanizm przypomina nieco działanie hamulca w tradycyjnym rowerze. W układzie hydraulicznym mamy do czynienia z płynem hamulcowym, który za pośrednictwem przewodów hydraulicznych przekazuje siłę nacisku do cylindrów znajdujących się przy kołach przyczepy. Rosnące ciśnienie powoduje dociśnięcie szczęk do bębnów albo klocków do tarcz.
Hamulec najazdowy: jak działają jego pozostałe funkcje?
Poza hamowaniem w czasie jazdy hamulec najazdowy pełni dwie dodatkowe funkcje: hamulca awaryjnego po odłączeniu przyczepy i hamulca postojowego. Są wyposażone w mechanizm awaryjny, który aktywuje się, jeżeli przyczepa zostanie odłączona od pojazdu ciągnącego, na przykład na skutek wypięcia zaczepu z kuli haka. Układ ma linkę zrywającą przypiętą do pojazdu ciągnącego. Gdy nastąpi odłączenie, linka pociąga za dźwignię hamulca postojowego w urządzeniu najazdowym, a hamulce przyczepy aktywują się. Takie rozwiązanie znacząco zwiększa poziom bezpieczeństwa na drodze.
Osobną funkcją jest hamulec postojowy. Przypomina on działanie hamulca postojowego w samochodach i jest uruchamiany ręcznie dźwignią znajdującą się na urządzeniu najazdowym. Wówczas hamulce, a tym samym koła, ulegają zablokowaniu. Ten mechanizm jest bardzo przydatny podczas postojów na pochyłym terenie, gdzie istnieje pewne ryzyko, że przyczepa się stoczy.
Przyczepy i akcesoria z poradnika
- Urządzenie najazdowe do przyczep AL-KO 1600 kg V 161S AK161: zespół zaczepu z mechanizmem najazdowym i amortyzatorem, który przenosi siłę najazdu na hamulce kół.
- Przyczepy dwuosiowe z hamulcem najazdowym: modele o DMC powyżej 750 kg, w których hamulec najazdowy jest obowiązkowy.
- Przyczepa Temared Pro Brake 3015/2 o DMC 2000 kg: dwuosiowa przyczepa z hamulcem najazdowym do cięższych ładunków.
Najczęstsze pytania
Czy wszystkie przyczepy samochodowe są wyposażone w hamulec najazdowy?
Nie, według polskiego prawa hamulca nie muszą mieć przyczepy lekkie, czyli takie, których dopuszczalna masa całkowita nie przekracza 750 kg. Na rynku można znaleźć przyczepy lekkie z hamulcem najazdowym, ale jego obecność nie jest konieczna. Jeśli dopuszczalna masa całkowita przyczepy przekracza 750 kg, pojazd musi mieć hamulec, a w przyczepach do 3,5 tony jest to hamulec najazdowy.
Czy w sklepie Dedlo można znaleźć przyczepy samochodowe wyposażone w hamulec najazdowy?
Tak, w sklepie Dedlo dostępne są przyczepy dostosowane do polskich przepisów ruchu drogowego i mające homologację, w tym modele o DMC powyżej 750 kg wyposażone w hamulec najazdowy. DMC każdego modelu sprawdzisz w jego karcie, a przyczepa o DMC powyżej 750 kg zawsze ma hamulec.
Jak cofać z hamulcem najazdowym?
Podczas cofania przyczepa napiera na hak tak samo jak przy hamowaniu, dlatego hamulce kół mają mechanizm automatycznego cofania, który zwalnia szczęki przy ruchu wstecz. Na początku cofania możesz poczuć wyraźny opór, zanim mechanizm zwolni hamulce. W starszych konstrukcjach do cofania służy dźwignia blokady na urządzeniu najazdowym, którą trzeba zwolnić przed dalszą jazdą. Praktyczne wskazówki znajdziesz w poradniku cofanie z przyczepą.
Kiedy warto wybrać przyczepę samochodową wyposażoną w hamulec najazdowy?
Przyczepę z hamulcem najazdowym musisz wybrać, gdy jej DMC przekracza 750 kg, a w lżejszych modelach hamulec jest szczególnie przydatny podczas jazdy w trudnych warunkach, na przykład po mokrej nawierzchni albo na pofałdowanym terenie, gdzie zespół pojazdów często zjeżdża ze wzniesienia. Przyczepa z hamulcem najazdowym sprawdza się także, kiedy kierowca pokonuje z przyczepą dłuższe trasy, bo to rozwiązanie przyczynia się do mniejszego zużycia układu hamulcowego w samochodzie ciągnącym przyczepę. Poza tym hamulec najazdowy bardzo pomaga podczas poruszania się z ciężkim, niestabilnym ładunkiem, bo bez niego zestaw może kołysać się podczas hamowania.